دیابت در دوران بارداری میتواند هم برای مادر و هم برای جنین خطراتی ایجاد کند. با این حال، با مدیریت دقیق قند خون قبل و در طول بارداری، بسیاری از زنان مبتلا به دیابت نوع 1 میتوانند بارداری سالم و نوزاد سالمی داشته باشند.
تاثیر دیابت نوع 1 بر مادر در دوران بارداری:
- مشکل در کنترل قند خون: هورمونهای بارداری میتوانند اثر انسولین را کاهش دهند و در نتیجه کنترل قند خون را دشوارتر کنند. این میتواند منجر به نوسانات قند خون شود.
- افزایش خطر عوارض دیابت: بارداری میتواند خطر برخی از عوارض دیابت مانند نفروپاتی دیابتی (بیماری کلیوی)، رتینوپاتی دیابتی (بیماری چشم) و پره اکلامپسی (فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار) را افزایش دهد.
- افزایش خطر هیپوگلیسمی (افت قند خون): تغییرات در سطح هورمونها و نیازهای بدن میتواند خطر افت قند خون را افزایش دهد. همچنین، آگاهی از علائم افت قند خون ممکن است در دوران بارداری کاهش یابد.
- افزایش خطر کتواسیدوز دیابتی (DKA): بالا رفتن قند خون و کمبود انسولین میتواند منجر به DKA شود که یک وضعیت خطرناک برای مادر و جنین است.
تاثیر دیابت نوع 1 بر جنین در دوران بارداری:
- افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی: قند خون بالا در اوایل بارداری میتواند خطر ناهنجاریهای مادرزادی در قلب، مغز، ستون فقرات و سایر اندامهای جنین را افزایش دهد.
- ماکروزومی (بزرگ بودن غیرطبیعی نوزاد): قند خون بالای مادر میتواند باعث رشد بیش از حد جنین شود که میتواند منجر به مشکلات در هنگام زایمان شود.
- افزایش خطر زایمان زودرس: نوزادان مادران مبتلا به دیابت نوع 1 بیشتر در معرض خطر زایمان زودرس هستند.
- افزایش خطر مردهزایی: کنترل نامناسب قند خون خطر مردهزایی را افزایش میدهد.
- هیپوگلیسمی نوزادی (افت قند خون نوزاد پس از تولد): نوزادان مادران با قند خون بالا ممکن است پس از تولد دچار افت قند خون شوند زیرا بدن آنها به تولید انسولین اضافی در دوران بارداری عادت کرده است.
- مشکلات تنفسی نوزاد: نوزادان مادران مبتلا به دیابت ممکن است در معرض خطر بیشتری برای مشکلات تنفسی پس از تولد باشند.
مدیریت دیابت نوع 1 در دوران بارداری:
مدیریت دقیق دیابت نوع 1 قبل و در طول بارداری برای کاهش خطرات برای مادر و جنین بسیار مهم است. این شامل موارد زیر است:
- برنامهریزی بارداری: قبل از اقدام به بارداری، زنان مبتلا به دیابت نوع 1 باید با پزشک متخصص غدد و متخصص زنان مشورت کنند تا قند خون خود را به بهترین شکل کنترل کنند. هدف معمولاً هموگلوبین A1c (HbA1c) زیر 6.5٪ در دوران قبل از بارداری و زیر 6٪ در دوران بارداری است.
- کنترل دقیق قند خون: نظارت مکرر قند خون (اغلب چندین بار در روز) و تنظیم دوز انسولین برای حفظ سطح قند خون در محدوده هدف بسیار مهم است. استفاده از دستگاههای پایش مداوم قند خون (CGM) میتواند در این زمینه بسیار مفید باشد.
- تغذیه سالم: پیروی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل که توسط متخصص تغذیه طراحی شده است، برای مدیریت قند خون و تامین مواد مغذی مورد نیاز مادر و جنین ضروری است.
- فعالیت بدنی منظم: با تایید پزشک، انجام فعالیت بدنی منظم میتواند به کنترل قند خون کمک کند.
- مصرف اسید فولیک: مصرف مکمل اسید فولیک قبل و در اوایل بارداری برای کاهش خطر نقص لوله عصبی در جنین توصیه میشود
- معاینات منظم: انجام معاینات منظم قبل از بارداری و در طول بارداری با متخصص غدد، متخصص زنان و سایر متخصصان (مانند چشمپزشک و متخصص کلیه) برای نظارت بر سلامت مادر و جنین و تشخیص زودهنگام و مدیریت هرگونه عارضه احتمالی ضروری است.
- تغییر دوز انسولین: نیاز به انسولین در طول بارداری تغییر میکند و تنظیم مکرر دوز انسولین تحت نظر پزشک ضروری است. در سه ماهه اول ممکن است نیاز به انسولین کاهش یابد، در حالی که در سه ماهه دوم و سوم معمولاً افزایش مییابد.
- برنامهریزی برای زایمان: بحث و برنامهریزی برای نحوه زایمان با پزشک از اهمیت بالایی برخوردار است. در برخی موارد، ممکن است زایمان زودرس یا سزارین توصیه شود.
- مراقبتهای پس از زایمان: پس از زایمان، نیاز به انسولین به سرعت کاهش مییابد و تنظیم مجدد دوز انسولین ضروری است. همچنین، پیگیری سلامت مادر و نوزاد پس از زایمان مهم است.
با مراقبتهای مناسب و مدیریت دقیق، زنان مبتلا به دیابت نوع 1 میتوانند شانس زیادی برای داشتن یک بارداری موفق و نوزاد سالم داشته باشند. مهم است که در طول بارداری با یک تیم مراقبتهای بهداشتی متخصص همکاری نزدیک داشته باشید.